Geschiedenis en osteopathisch concept

Het woord osteopathie betekent letterlijk ”ziekte van de beenderen”. Osteopathie is het gedachtegoed van de Amerikaanse arts Andrew Still. Hij meende dat bij veel ziekten de oorspronkelijke oorzaak te vinden was in het mobiliteitsverlies van beenderen of gewrichten. Hij combineerde de toenmalige medische kennis met zijn eigen overtuiging dat als lichaamsweefsels hun beweeglijkheid verliezen dit nadelige effecten op de gezondheid heeft. Still ontwikkelde deze methode om met zijn handen minder beweeglijke weefsels op te sporen, de beweeglijkheid ervan te kunnen herstellen en zo ziekten te kunnen genezen of voorkomen. Op 2 juni 1874 gaf hij zijn methode de naam osteopathie.

Osteopathie is een manuele (door de handen uitgevoerde) methode die gebaseerd is op principes uit de anatomieembryologieneurologie en fysiologie. Onderzoek en behandeling vinden plaats vanuit een totaalbenadering van de klacht.

Daartoe wordt:

  1. het bewegingsapparaat (beenderen, gewrichten en spieren);
  2. het orgaansysteem (inwendige organen met bloedvaten en lymfestelsel) en
  3. het craniosacrale systeem (schedelbotten, hersenvliezen, ruggenmergsvlies en hersenvochtcirculatie)

manueel onderzocht op bewegingsverlies. Het uitgangspunt hierbij is dat het lichaam een eenheid is.

De drie genoemde systemen zijn daarbij onlosmakelijk met elkaar verbonden en beïnvloeden elkaar continu.

Het onderzoek is gericht op beweeglijkheid. Bewegingsverlies heeft volgens de osteopathie een negatief effect op het functioneren van het betreffende weefsel en er kunnen, doordat de verschillende delen van het lichaam onderling verbonden zijn door middel van bindweefsel, ook symptomen optreden op andere locaties in het lichaam. Bewegingsbeperkingen kunnen bijvoorbeeld ontstaan door littekens na operatie, verkleving van weefsels door ontstekingen, en door stress. De behandeling bestaat uit het herstellen van de oorspronkelijke beweeglijkheid door middel van zachte handgrepen. Van daaruit zou het natuurlijk genezingsproces plaats gaan vinden. Hiermee wordt bedoeld dat het lichaam na behandeling in principe vanzelf terugkeert naar de oorspronkelijke toestand, waarin alle fysiologische functies – die onlosmakelijk verbonden zijn met de toestand van de anatomische structuren – weer op een gezonde manier uitgevoerd kunnen worden door het lichaam (tenzij er sprake is van een dysfunctie die alleen operatief of met medicatie kan worden opgelost, uiteraard). Conceptueel gezien is hier feitelijk sprake van een analogie met het fysiologische principe van de homeostase.

Indicaties voor osteopathie zouden chronische rug- en/of nekpijn, migraine, whiplash, buikpijn, slechte darmwerking en huilbaby’s zijn. Er zijn nog (te) weinig onafhankelijke meta-analyses gemaakt van de gedocumenteerde effecten van osteopathische behandelmethoden (‘osteopathic manipulative treatment’ – OMT), maar er is bijvoorbeeld geconcludeerd dat OMT een significant positief effect heeft op lage rugklachten.Onafhankelijke meta-analyses, gepubliceerd als Cochrane reviews, stellen dat alleen de effecten (van manuele therapie, ook uitgevoerd door osteopaten) bij chronische lage rugpijn evenwaardig zijn aan die van andere behandelingen.Er werden geen aanwijzingen gevonden voor significante effecten bij huilbaby’s, pijnlijke maandstonden en acute lage rugpijn.

Osteopathie is een vlag die veel verschillende ladingen dekt. In de Verenigde Staten is de osteopathie een meer wetenschappelijke opleiding, gelijk staand aan die van gewone artsen, met inbegrip van stages in gewone ziekenhuizen. In veel Amerikaanse staten wordt de ‘dokter in de osteopathie’ die een dergelijke opleiding volgde, erkend als een arts met bevoegdheid tot onderzoek, het stellen van diagnoses en het voorschrijven van medicatie. In de geneeskunde zijn manipulatieve technieken, behalve in de fysiotherapie, niet gebruikelijk. In sommige landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, bestaat er ook een officiële vorm van osteopathie die zich bezighoudt met het behandelen van problemen van het bewegingsstelsel. In Frankrijk wordt de term osteopathie zelfs gebruikt als een synoniem voor manuele therapie en bestaan er ook universitaire opleidingen, die zich enkel richten op problemen van het bewegingsstelsel.