Diabetes: wat u moet weten

Wereldwijd en ook in België kampen hoe langer hoe meer mensen met type 2-diabetes. Meer dan 500.000 Belgen hebben diabetes, maar het aantal diabetespatiënten neemt almaar toe. Elk jaar stijgt het aantal met minstens 5%. Wereldwijd had 9% van de achttienplussers in 2014 type 2 diabetes.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie werden in 2012 ongeveer 1,5 miljoen overlijdens veroorzaakt door diabetes en de WGO voorspelt dat diabetes in 2030 de zevende doodsoorzaak zal zijn. Diabetes is een chronische, ongeneeslijke ziekte. Bij diabetes maakt het lichaam onvoldoende insuline aan of is het lichaam ongevoelig voor het effect van insuline. Daardoor kan suiker uit de voeding onvoldoende opgenomen worden in de verschillende cellen om daar als energiebron te dienen. Zo ontstaat een verhoging van het bloedsuikergehalte (hyperglycemie). Bij type 1 diabetes valt het eigen afweersysteem de bè- tacellen van de alvleesklier aan met antistoffen die normaal enkel gericht zijn tegen virussen en bacteriën. Het lichaam maakt daardoor geen of onvoldoende insuline aan. Daarom is het vanaf de diagnose noodzakelijk om levenslang insuline in te spuiten.

Deze aandoening ontstaat meestal bij kinderen of jonge volwassenen (jonger dan 40 jaar), hoewel de ziekte ook op latere leeftijd kan optreden. Personen met type 2-diabetes maken wel nog insuline aan maar niet in voldoende hoeveelheden. Bovendien werkt deze insuline onvoldoende in op de cellen. Er is sprake van insulineresistentie – weerstand tegen insuline – zodat de bloedsuikerspiegel stijgt. Type 2-diabetes komt vooral voor bij volwassenen ouder dan 40 jaar. Risicofactoren zijn obesitas, overgewicht en een te tekort aan lichaamsbeweging. Meer dan 90% van de mensen die aan diabetes lijden, heeft type 2-diabetes. De overige 10% heeft type 1-diabetes. Een bijzondere vorm van diabetes is zwangerschapsdiabetes. Die treedt meestal op in de tweede helft van de zwangerschap door hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap.

Meestal verdwijnt de ziekte na de geboorte van de baby. Gezonde mensen kunnen zich de meest wisselende voedselinname en lichamelijke activiteiten veroorloven zonder dat er grote schommelingen optreden in de bloedsuikers. Dat komt omdat het lichaam over een uitgekiend stuurmechanisme beschikt: er is een onafgebroken en ogenblikkelijke terugkoppeling tussen de insulineafscheiding door de pancreas en de bloedsuiker. Bij mensen met diabetes is dit stuurmechanisme verstoord of zelfs helemaal weg. De verminderde of afwezige eigen insulineproductie wordt vervangen door tabletten of inspuitingen. Om de juiste hoeveelheid insuline te vinden die nodig is voor een bepaalde situatie, zijn bloedsuikerbepalingen cruciaal. “Met zelfcontrole bedoelt men de metingen die de diabetespatiënt bij zichzelf uitvoert.

Op basis van de meetresultaten en uiteraard ook andere gegevens stelt de arts dan voor welke de beste therapie is. Bij zelfregeling wordt nog een stapje verder gezet. Hier bepaalt de persoon zelf aan de hand van zijn meetresultaten in welke richting de insulinetherapie zal worden aangepast”, aldus de Vlaamse Diabetes Vereniging. “Maar diabetescontrole omvat ook het opvolgen van de globale gezondheidstoestand van de diabetespatiënt met als belangrijkste onderdeel het opsporen en behandelen van de verwikkelingen van diabetes. Dit is in hoofdzaak een taak van de arts.” Belangrijk is dat de patiënt de behandeling goed naleeft, ook op lange termijn. Uit onderzoek blijkt dat het naleven van de richtlijnen en voorschriften van de arts slecht is bij patiënten met type 2-diabetes: 36 tot 85 van de patiënten zou de behandeling niet correct volgen.

Voor meer informatie over diabetes in het algemeen kunt u terecht bij de Vlaamse diabetesvereniging: www.diabetes-vdv.be

Diabetes voorkomen

Maatregelen inzake levensstijl blijken doeltreffend te zijn om het optreden van type 2-diabetes te voorkomen of te vertragen. Om de ziekte en de verwikkelingen te voorkomen zijn er de volgende aanbevelingen:

  • Een gezond lichaamsgewicht behalen en behouden.
  • Voldoende lichaamsbeweging, minstens dertig minuten per dag en meer om een gezond lichaamsgewicht te behouden. Lichaamsbeweging heeft een glucoseverlagende werking en draagt bij tot gewichtsverlies.
  • Een gezonde voeding met drie tot vijf porties groenten en fruit per dag, zo weinig mogelijk suiker en verzadigde vetten.
  • Niet roken. Roken verhoogt ook het risico op cardiovasculaire aandoeningen.