Depressie behandelen: pillen en praten

Voor de behandeling van depressie wordt een combinatie van psychotherapie met antidepressiva meest aanbevolen. Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) onderzocht de doeltreffendheid van psychotherapie, alleen of in combinatie met antidepressiva. In het beste geval worden psychotherapie en antidepressiva gecombineerd, maar als de patiënt die aanpak niet ziet zitten dan moet psychotherapie de voorkeur krijgen.

Psychotherapie is even doeltreffend als antidepressiva op korte termijn en zelfs doeltreffender op lange termijn. Antidepressiva worden beter niet alleen voorgeschreven, want ze zijn op lange termijn minder doeltreffend dan wanneer ze worden gecombineerd met psychotherapie. Depressies komen overigens vaak voor: 4 tot 10% van de bevolking wordt er vroeg of laat mee geconfronteerd, zo stelt de Wereldgezondheidsorganisatie. Het is overigens de belangrijkste oorzaak van langdurige arbeidsongeschiktheid in België. Kenmerken van depressie zijn meestal een verlies van interesse en plezier in de dagelijkse activiteiten, neerslachtigheid, slaap-en eetproblemen, enz. Deze toestand is in principe tijdelijk en duurt gemiddeld 4 tot 6 maanden, maar langere depressies zijn niet zeldzaam: na 1 jaar is ongeveer de helft van de patiënten nog altijd depressief.

Ook een herval is mogelijk: het risico bedraagt 50% na een eerste depressie en het wordt groter bij elke volgende depressie of als de symptomen meerdere jaren aanhouden. De klassieke behandelingen zijn psychotherapie en antidepressiva. De behandelingen vertegenwoordigden lange tijd twee verschillende theoretische uitgangspunten over de oorsprong van depressie – psychologisch of biologisch. Vandaag wordt wel aanvaard dat psychotherapie en antidepressiva elkaar kunnen aanvullen. Onlangs werden de klinisch psychologen officieel erkend als professioneel zorgverlener. Het was dus een goed moment om de rol van psychotherapie bij de behandeling van depressie nader te bekijken. Op vraag van het Wetenschappelijk platform Psychofarmaca van de FOD Volksgezondheid onderzocht het KCE de internationale wetenschappelijke literatuur over de doeltreffendheid van psychotherapie, alleen of in combinatie met antidepressiva.

Antidepressiva worden beter niet alleen voorgeschreven, want ze zijn op lange termijn minder doeltreffend dan wanneer ze worden gecombineerd met psychotherapie. Toch is in België de keuze van behandeling niet helemaal vrij: antidepressiva zijn vrij gemakkelijk te verkrijgen en worden terugbetaald, maar psychotherapie wordt alleen maar terugbetaald als ze wordt gegeven door een psychiater. Moet psychotherapie door niet-artsen dan dringend door de ziekteverzekering worden vergoed? Vooraleer we op die vraag kunnen antwoorden zullen nog een aantal kwesties moeten worden uitgeklaard, om ervoor te zorgen dat de patiënt voldoende garanties heeft dat die therapie ook van voldoende kwaliteit is.