Interview Eddy Couckuyt (Oost-Vlaanderen)

Het welzijnsbeleid is al enige tijd op haar grondvesten aan het daveren, zegt gedeputeerde Eddy Couckuyt. Het proces dat de afslanking van de provinciebesturen voorbereidt, is daar de oorzaak van. Met 1 januari 2017 in het vooruitzicht, als moment waarop de persoonsgebonden bevoegdheden naar het Vlaamse niveau zullen overgaan, wordt het provinciale welzijnsbeleid grondig door elkaar geschud. Een slopend traject, met veel onzekerheden, zowel voor de betrokken partners in het werkveld als voor de personeelsleden. Een heftige periode, zoveel is zeker.

Toch overheerst in Oost-Vlaanderen een groot verantwoordelijkheidsgevoel en de gedeputeerde is trots op de geleverde inspanningen en de bekomen realisaties. Dit doet een enorme drive ontstaan om ook in 2016 hard te blijven werken. Voor sommige thema’s in functie van kwalitatieve overdracht aan de Vlaamse overheid, voor andere zaken in functie van een gecontinueerde provinciale toekomst.

Handige instrumenten voor zorgverleners

Het welzijnsbeleid in Oost-Vlaanderen is bijzonder breed, zowel wat thema’s als wat doelgroepen betreft. Welzijnswerkers zijn doorheen de beleidsopbouw onze logische gesprekspartners, maar zijn tegelijkertijd vaak ook de doelgroep waarvoor instrumenten ontwikkeld worden. De ‘sociale kaart’ en ‘oostvlaanderen.incijfers.be’ zijn daar mooie voorbeelden van.

Rekening houdend met de Oost-Vlaamse pioniersrol kan de sociale kaart terecht een provinciale trots genoemd worden. Intussen is deze gratis en gebruiksvriendelijke online databank uitgegroeid tot een interprovinciale toepassing waarin je op zoek kan gaan naar gegevens van welzijns- en gezondheidsvoorzieningen in Vlaanderen en Brussel. Naast adres- en contactgegevens krijg je ook uitleg over de werking, doelgroep, openingsuren… van organisaties uit de ouderenzorg, personen met een handicap, jeugdwelzijn, algemeen welzijnswerk, sociale tewerkstelling, sociale huisvesting, integratiecentra, thuiszorg, enz. De Vlaamse provincies en de Vlaamse Gemeenschapscommissie werken al sinds 2001 samen aan deze unieke databank, die continu in beweging is, zowel op inhoudelijk als technisch vlak. De permanente actualisatie van de gegevens gebeurt in nauwe samenwerking met de organisaties zelf. Dit is een cruciale voorwaarde om tot een kwalitatief en bruikbaar instrument te komen. De sociale kaart is terug te vinden op www.desocialekaart.be. Een onmisbaar instrument voor alle zorgverstrekkers, aldus Eddy Couckuyt.

Een andere interessante toepassing waar de gedeputeerde terecht trots op kan zijn, is ‘oostvlaanderen.incijfers.be’. Deze nieuwe, gebruiksvriendelijk tool biedt de mogelijkheid om zelf cijfers te verzamelen over demografie en welzijn voor een specifieke gemeente of regio. Je kan vervolgens kiezen om deze te presenteren in een tabel, grafiek of kaart en vlot exporteren naar een eigen rapport of presentatie. De provincie werkt dit instrument voortdurend bij op basis van de meest recente cijfers uit verschillende welzijnsbronnen zoals het Rijksregister, VDAB of Kind&Gezin. Het is een unieke databank die ontzettend veel gegevens samenbrengt in 1 geheel waardoor vragen naar cijfers zeer snel en vlot beantwoord zijn, zegt Eddy Couckuyt. Zowel beleidsmakers als welzijnsactoren kunnen hier vlot mee aan de slag, maar ook de weetgierige burger vindt er zijn gading. Op www.oostvlaanderen.incijfers.be ontdek je het zelf!

Impulsbeleid, de noodzakelijke experimenteerruimte

Naast het ontwikkelen van instrumenten, heeft de Provincie Oost-Vlaanderen doorheen de jaren steeds groeikansen gegeven aan nieuwe initiatieven. Net deze gerichte experimenteerruimte heeft vernieuwing mogelijk gemaakt en is de voedingsbodem gebleken voor enkele, intussen gevestigde waarden.

4HOBO is daar een mooi voorbeeld van. Dit project is er voor jongeren met een verstandelijke beperking en criminogene kenmerken die zich in de grijze zone bevinden tussen jeugdhulp, onderwijs en de zorg voor personen met een handicap, in de overgangsfase van minder- naar meerderjarigheid. Doel is hen tijdig te traceren en hen te omkaderen vooraleer het fout loopt om op die manier de instroom van deze personen in de gevangenis te beperken, zegt Eddy Couckuyt. Net omdat dit initiatief inspeelt op de grijze zones tussen erkende zorg, is het experimenteel moeten starten. Er was geen kader dus hebben we dit helpen creëren, aldus de gedeputeerde. Intussen heeft 4HOBO haar nut bewezen en ziet het er naar uit dat dit verankerd zal kunnen worden.

Via impulsen krijgen ook vele anderen een groter of kleiner duwtje in de rug. Zo hebben we er bijvoorbeeld samen met Tele-onthaal voor gezorgd dat hun nieuwe publicatie ‘Niet alleen. Luisteren in Tele-onthaal’ bij alle huisartsen in Oost-Vlaanderen en bij potentiële gebruikers en kandidaat-vrijwilligers terecht gekomen is. Samen met Konekt hebben we dan weer een vormingspakket uitgewerkt dat personen met een beperking en voorzieningen helpt om de nieuwe regelgeving in het kader van de persoonsvolgende financiering te leren kennen en te integreren in het dagelijks leven. En zo zijn er ontzettend veel voorbeelden te geven.

Eddy Couckuyt hoopt dat Vlaanderen – na de overdracht – deze experimenteerruimte zal kunnen in stand houden en zal kunnen blijven voeden door kleine, lokale signalen op te pikken die noodzakelijke, maar stapsgewijze vernieuwingen introduceren.

Samen sterk

De Provincie Oost-Vlaanderen hecht er eveneens veel belang aan om professionele welzijnswerkers samen te brengen en te verbinden om gezamenlijk betere antwoorden te kunnen formuleren op de bestaande zorgnoden. Zo is bijvoorbeeld de coördinatie van alle hulp voor geweldslachtoffers ingebed in het provinciebestuur. Oost-Vlaanderen is al 25 jaar erg actief in het verhogen van de deskundigheid van medici, psycho-sociale hulpverleners, politiemensen, advocaten en magistraten rond de thema’s partnergeweld, geweld op oudere personen die thuis verzorgd worden en seksueel misbruik. Dit om de tekenen van mishandeling beter te kunnen opsporen en aan te pakken. Ook in het verbeteren van de onderlinge samenwerking tussen de zogenaamde zachte en de harde sector, boekt de provincie vooruitgang via het organiseren van overlegfora.

Specifiek voor de medische sector organiseert de provincie, regionaal en samen met de lokale politie en het parket, informatie-avonden rond geweld, waarbij ondermeer de medische getuigschriften bij familiaal geweld en de stappenplannen voor huisartsen bij vermoeden van geweld aan bod komen. Daarnaast wordt ook informatie verspreid rond het beroepsgeheim en de doorverwijzing om medische hulp te optimaliseren.

Nu investeren om de zorg van morgen te garanderen

Met de vergrijzing, de ontgroening en het vertrek van de babyboomers uit de arbeidsmarkt voor ogen, weten we dat er een groot tekort aan zorgpersoneel dreigt. Willen we daar tijdig een antwoord op kunnen bieden, moet er massaal ingezet worden op het aantrekken van beroepskrachten.

Sinds 2011 is de Provincie Oost-Vlaanderen daartoe structurele partner in de ‘ikgaervoor’-campagne van de Vlaamse overheid. Met verschillende acties willen we de aantrekkelijkheid van een job in de zorgsector verhogen en bijdragen tot een oplossing, zegt Eddy Couckuyt.

Het Provinciaal Overlegplatform Promotie Zorgberoepen brengt partners uit zorg, onderwijs en economie samen om gepaste antwoorden te zoeken op de concrete uitdagingen in Oost-Vlaanderen.

Zo ontstaan initiatieven om ASO-studenten richting zorgsector te oriënteren, om ouderenzorg attractiever te maken voor beroepskrachten, om etnisch culturele minderheden aan te trekken, enz.

Gedeputeerde Couckuyt is trots op de rol die de Provincie Oost-Vlaanderen gespeeld heeft en nog steeds speelt in het zorg- en welzijnsdomein. Hij concludeert: We boeken mooie resultaten, vandaag en alle jaren die daaraan vooraf gegaan zijn. Ik kan alleen maar hopen dat Vlaanderen de geclaimde bevoegdheden met dezelfde zorg zal opnemen in de toekomst en de positieve kracht inziet van de reeds geleverde inspanningen. Tot zolang sta ik erop heel nauwgezet het werk verder te zetten dat we altijd al, graag en met zeer veel zorg, verricht hebben.